fortyfikacjeczeskienagranicyzpolskaIIwswBędąc w Kotlinie Kłodzkiej warto zaplanować wycieczkę do naszych południowych sąsiadów. Parę kilometrów za granicą znajduje się pas umocnień budowanych przez Czechosłowację przed 1938 rokiem. Ponieważ zostały one oddane bez walki, w większości zachowały się w bardzo dobrym stanie i są one udostępnione do zwiedzania. Część obiektów jest uszkodzona w wyniku prowadzonych testów przez Niemców, pozbawiona uzbrojenia i wieżyczek pancernych, a część nie została w ogóle dokończona. Jednak to co nie zostało ukończone wzbudza wrażenie.

Część umocnień jest łatwo dostępna, do części można się dostać tylko na piechotę korzystając z górskich szlaków. Na przykład w Masywie Śnieżnika, po czeskie stronie znajduje się na wysokości ok. 1100 metrów kilkanaście „ropików” czyli bunkrów piechoty. Z kolei najłatwiej dostać się do K-S14 „U Cihelny”.
BoudaW latach trzydziestych rząd czechosłowacki zdecydował o budowie fortyfikacji, które miałyby zabezpieczać przed niemieckim atakiem. Najpotężniejsza część całego systemu umocnień była zlokalizowana w regionie Králíky - jego częścią była grupa warowna Bouda, po wschodniej stronie Przełęczy Międzyleskiej znajdowały się duże bunkry piechoty K-S5 „U Potoka”, K-S8 „U Nádraží” i K-S14 „U Cihelny” oraz samodzielny artyleryjski punkt obserwacyjny K-S12b „Utržený”. Obiekty te w większości przypadków są zachowane w dość dobrym stanie a obecnie trwają intensywne prace rekonstruktorskie.
Niedaleko miasteczka Králíky, u podnóża Masywu Śnieżnika, znajduje się bunkier K-S14 „U Cihelny”. Jest to duży schron piechoty, będący dwustronnym, dwuskrzydłowym obiektem, którego uzbrojenie tworzyły dwa działka przeciwpancerne 37 mm, dwa ciężkie karabiny maszynowe, miotacz min 9cm 'Minomiot' i pięć lekkich karabinów maszynowych. Na stropie bunkra posadowione były dwa pancerne dzwony obserwacyjne, Które zostały wyprodukowane przez pilzneńską Škodovkę. Obiekt został wybetonowanym w dniach 29 września do 8 października 1936 roku.

K S22aJesienią 1938 obiekt był już wyposażony i uzbrojony, a także obsadzony załogą. Przy opuszczaniu bunkra przez załogę (w wyniku Układu Monachijskiego) w K-S14 rozegrała się tragedia - w nocy 3 października 1938 roku zastrzelił się w nim plutonowy Arnošt HRAD, członek załogi bunkra, który odmówił opuszczenia obiektu.
Po przejęciu obiektu przez Niemców został on ponownie uzbrojony, jednak prowadzone były próby jego wytrzymałości - w wyniku ostrzału został on uszkodzony. Po wojnie obiekt był dewastowany, zdemontowano między innymi dzwony pancerne. Dopiero niedawno podjęto zabiegi mające na celu odrestaurowanie i udostępnienie bunkra dla zwiedzających. Brakujące pancerne kopuły zostały zastąpione betonowymi replikami.
Obiekt jest już udostępniony dla zwiedzających, bilet wstępu kosztuje 50 koron. Przewodnik mówi tylko po czesku ale udostępnione są pisane przewodniki po bunkrze w języku polskim, a uczynny Czech wskazywał mi w każdym pomieszczeniu fragment, który mam przeczytać.
Bouda2Niedaleko Kudowy Zdrój, po drugiej stronie granicy leży miejscowość Náchod, a nad nią artyleryjska grupa warowna Dobrošov. Została ona wybudowana na wzgórzach otaczających miasto w latach 1935-1938.Szczyt Dobrošov (624m npm), na którym znajduje się twierdza, tworzy dominujące pasmo na pograniczu Náchodu. Ogień artyleryjski z Dobrošov miał ostrzeliwać rozległe obszary wzdłuż podnóża Gór Orfickich (Orlicke hory) aż do strefy Gór Jastrzębich (Jestrebi hory).
Głównym elementem twierdzy był duży bunkier artyleryjski N-S75 „Zelený”, z trzema kazamatami, w których zainstalowane miały być haubicę 100 mm. Do czasu opuszczenia obiektów w 1938 roku nie zdołano zakończyć wszystkich prac. Betonowanie pierwszych partii przebiegało w dniach od 3 do 7 września 1938, pozostałe części wykończono w dniach powszechnej mobilizacji, od 20 do 28 września 1938 roku. Oprócz schronu N-S75 grupę warowną tworzyły jeszcze dwa obiekty - duże bunkry piechoty N-S72 „Mustek” oraz N-S73 „Jerab”, które miały być wyposażone w broń maszynową i działa p-panc 47 mm. Umocnienia twierdzy miały być połączone podziemnymi korytarzami, pod ziemią miały również znajdować się magazyny amunicyjne, koszary i pomieszczenia socjalne dla żołnierzy obsługi. Cześć z tych obiektów została wykuta w skałach i wybetonowana.

N S82maszynowniaW planach grupa warowna miała liczyć więcej obiektów: N-S74 „Maliňák” (bunkier artyleryjski z obrotową wieżą), N-S76 „Amerika” (bunkier artyleryjski, podobny do N-S75), N-S77 „Kaplička” (bunkier artyleryjski z obrotową wieżą) i N-S77a „Portál” - obiekty te nigdy nie zostały wybudowane.
Po przejęciu umocnień przez Niemców nie kontynuowano ich budowy. Część obiektów zaś wykorzystana została do testów - ostrzał artyleryjski przyczynił się do dzisiejszego wyglądu schronu piechoty „Mustek”. Zdemontowano również kopuły pancerne i uszkodzono strzelnice.
Obecnie grupę warowną można zwiedzać - udostępniony jest schron artyleryjski N-S75 „Zelený” i bunkier piechoty N-S72 „Mustek”. Zwiedzanie rozpoczynamy od bunkra artyleryjskiego, następnie schodząc do podziemnych korytarzy i koszar przechodzimy do schronu N-S72.
Jako ciekawostkę można podać fakt, że niedawno w Norwegii została odnaleziona czeska przeciwpancerna armata forteczna 47mm. Po sprawdzeniu numerów seryjnych okazało się, że jest armata z ciężkiego bunkra piechoty N-S82, który osłaniał twierdzę Dobrošov. Udało się ją pozyskać i obecnie można armatę podziwiać, tam gdzie stała przed II WŚ. Druga ciekawostka to cena pozyskania. Norwedzy za armatę chcieli popularny radziecki samochód terenowy GAZ-69!

N S82cz2Kolejnym ciekawym obiektem jest Grupa Warowna Bouda, która miała za zadanie blokować Przełęcz Międzyleską. Dělostřelecká tvrz Bouda była najmniejszą z wybudowanych w Czechosłowacji grup warownych. W jej skład wchodziło 5 schronów bojowych połączonych podziemnym korytarzem, podziemny magazyn i koszary. Łączna długość sal i korytarzy wynosiła ok 2 km. Załoga składała się z 316 żołnierzy.
Obiekty bojowe wchodzące w skład grupy warownej:
K-S 21 „Kazi” - schron piechoty
K-S 22 „Horymír” - wieża artyleryjska -miał być wyposażony w obrotową wieżę artyleryjską uzbrojoną w 2 haubice 100mm. Wieża nie została zainstalowana do października 1938r. Jest to jedyny w Czechach zachowany obiekt tego typu.
K-S 22a „Krok” -schron wejściowy- jedyny w Czechach zachowany obiekt wejściowy.
K-S 23 „Teta” - schron piechoty.
K-S 24 „Libuše” - schron piechoty.
Oprócz haubic 100 mm schrony miały być wyposażone w karabiny maszynowe i działka 37 mm. Po wojnie próbowano część umocnień reaktywować, instalując w kazamatach rosyjskie działa 85 mm
Obecnie obiekty można zwiedzać z przewodnikiem (niestety pomimo zapowiedzi w Internecie przewodnik tylko po czesku). Wycieczka trwa ok. 90 minut i warto zaopatrzyć się w ciepłe ubrania – w podziemiach jest zimno.

 

Tekst i zdjęcia: Wojciech Sokołowski

  • pict0009pict0009
  • N-S82maszynowniaN-S82maszynownia
  • N-S82cz2N-S82cz2
  • K-S22aK-S22a
  • fortyfikacjeczeskienagranicyzpolskaIIwswfortyfikacjeczeskienagranicyzpolskaIIwsw
  • BoudaBouda
  • Bouda4Bouda4
  • Bouda2Bouda2

Dodaj Temat

 baner eskimos balticinfo

 

 

ekosunreklama1a

 

PRAXISreklamalogo

 

logo 03baner

 

 

BANERTYSZKAM

 

avon1mission

 

37383535 1900590956653476 8181025753773637632 n

 

 

 

toplaserbaner

 

reklamamchecinski1

 

e.sztorc.banner

   

lechbud3etap

 

 

psw

 

balticinfopl



 

 

 

 
 
 
 
MAPA STRON I II
stat4u